Ik word echter dodelijk bedroefd als ik bedenk dat dezelfde nieuwe Amerikanen bij geboorte ieder automatisch maar liefst 120 duizend dollar staatsschuld in de maag gesplitst krijgen. En die schuld loopt razendsnel op met een begrotingstekort van meer dan 6 procent en rentes boven de 5. En dat in tijden van voorspoed op de beurzen.  

De achtergrond van die enorme schuldenberg is aan een kind uit te leggen. De oude kliek weigert de tering naar de nering te zetten, belastingen te verhogen en excessief oorlogsgeweld en corruptie in te dammen. Een eenmalige ‘gift’ van duizend dollar uit eigen schuldendoos is niets meer dan een aflaat.

En ja hoor, ook Musk doet vroom een duit in het zakje. De financier en geestelijk leider van de meest omstreden dynastie in de VS heeft aangekondigd aan alle jongeren ‘gratis’ aandelen SpaceX uit te delen: één per persoon. Ontpopt hij zich als weldoener of – wederom – als marketingstrateeg? Ik verdenk hem van het laatste.  

Nieuwe volgelingen
Dat hier commerciële belangen spelen is aannemelijk. Als 70 miljoen Amerikaanse kinderen aandeelhouder SpaceX worden, creëert Musk een veelvoud aan nieuwe volgelingen met belang bij zijn succes. Kinderen en ouders zullen minder snel geneigd zijn zich te verzetten tegen verdere uitholling van wet- en regelgeving, het monddood maken van onafhankelijk toezicht, lage belasting voor techmiljardairs of de mogelijkheid in ruil voor excessieve giften politieke posities te kopen.

Laat jongeren meeprofiteren
Het is bijzonder jammer dat het idee van solidariteit met jongeren juist door de grondleggers van wereldwijde polarisatie wordt voorgesteld. Ze zijn onverantwoord en ongeloofwaardig, maar niet dom. Het plan om jongeren mee te kunnen laten profiteren van de economische prestaties van het bedrijfsleven is zeer toe te juichen.  

Willen we het geloof versterken dat de economie en politiek er ook voor hen zijn, dan moet particulier kapitaal zo vroeg mogelijk gemobiliseerd worden in de richting van welvaartscreatie en productieve investeringen. Het vergroot de kans dat iemand een hogere opleiding volgt, een bedrijf start en een huis bezit. Het zou politiek verwijtbaar zijn dit causaal verband te negeren. Nederland is wat toondoof, mede als gevolg van het klaterende succes sinds de start van het kapitaalgedekte pensioenstelsel een eeuw geleden. Maar jongeren profiteren hier nauwelijks van. Ze moeten zich eerst inkopen in de bestaande economie. De combinatie van hypotheekrenteaftrek, inflatie en woningtekort heeft geleid tot bijzonder hard gestegen vastgoedprijzen. Ook beurskoersen staan hoog. Daarbij ligt de rekening voor de transitie- en adaptatiekosten nog ongeopend voor hen op tafel.

Regie nemen is cruciaal
Beleggen en politiek zijn stevig met elkaar verbonden. Overlappen de overtuigingen, dan ontstaat een goed fundament voor groei en ontwikkeling. Ontbreekt de balans, dan ontstaat willekeur en onzekerheid. Regie nemen is cruciaal. Onze jongeren verdienen net als vorige generaties fiscaal vriendelijke voorwaarden om kapitaal op te kunnen bouwen. Maar dan op moderne leest, zoals een EU spaar- en beleggingsrekening.

Politiek proactief optreden voorkomt generatieconflicten zoals in Frankrijk. Het voorkomt dat het democratisch vacuüm door ongekozen multimiljardairs wordt ingevuld, met eigen machtsmiddelen, monopolies en marionetten. Een gif(t) als in aandelen SpaceX lijkt gratis, maar heeft democratisch een bijzonder hoge prijs. Hopelijk komt het niet van de grond.  

Gerben Everts is directeur van de VEB